FİLTRE KULLANIMI

Filtreler objektiflerin ve ışık kaynaklarının önünde kullanılan, genellikle jelâtin ve

camdan yapılmış malzemelerdir.

Filtreler sayesinde ışık renkleri üzerinde değişmeler, düzeltmeler yapabilir, problemli

yüzeylerin yarattığı sorunları giderebilir, değişik efektler yaratabiliriz.

Sizler bu modülde ilk bölümde; filtrelerin yapısal özelliklerini, çeşitlerini, üretildikleri

maddeye ve ışık geçirme özelliklerine göre türlerini öğreneceksiniz. İkinci bölümde ise

reflektör çeşitlerini ve yapısal özelliklerini, çalışma prensiplerini ve kullanım alanlarını

kavrayacaksınız.

Bu modül ile iç ve dış mekanlarda doğru filtre ve reflektörleri seçerek ışıklandırma

yapabilme becerisini kazandırmak hedef alınmıştır.

1.FİLTRE TÜRLERİ

Işık yapımında kullanılan filtreler üretildikleri malzemelere göre de sınıflandırılır.

Filtreler üretildikleri malzemenin özelliğine göre ışığı geçirir veya tutar.

1.1.1. Cam Filtre

En kullanışlı filtrelerden biri cam filtrelerdir. Cam filtreler ısıdan fazla etkilenmez ve

renklerinde bir değişiklik olmaz. Bu filtrelerin en önemli avantajlarından bir tanesi

projektörün kepenklerinin özgür bir şekilde kullanılmasıdır.

Projektörlerin önünde filtre takmak için bir kızak bulunur. Kepenk ile projektör

arasında yer alan bu kızak istenilirse sökülerek projektör hafifletileceği gibi, monte edilerek

cam filtre takılabilir. Hatta birkaç kızağı olan kepenkler de mevcuttur. Özellikle stüdyo, plato

gibi kapalı mekânlarda cam filtre kullanmak çok avantajlıdır.

Bir dolapta veya taşınabilir bir çantada depolayabileceğimiz cam filtreleri ışık yapımı

sırasında kolayca değiştirerek zaman kazanırız. Birkaç cam filtreyi üst üste kullanarak

değişik efektler yapabiliriz.Cam filtreler özellikle quartz tip camsız projektörlerde

kullanıldığı zaman, lambaların kısa sürede patladığı görülebilir. Bunun nedeni projektör

gövdesinin yeterli hava deliği olmamasından, takılan cam filtrenin ışığın bir kısmını geri

yansıtarak aşırı ısıya neden olmasından ve gövde ağzını tıkayarak hava ile soğutmanın filtre

tarafından engellenmesinden kaynaklanır.

Projektörün hareket ettirilmesi sırasında filtre kırılabileceğinden filtreyi kullandıktan

veya işi bittikten sonra mutlaka projektör üzerinden çıkarmak gerekir. Filtre tam soğumadan

çıkarılmaz. Zorunlu olarak filtreyi ,çıkarıyorsak çok sıcak olacağından eldiven takmak ve

filtreyi soğuması için zarar vermeyeceği bir yere koymak gerekir. Bu sırada soğuk bir

maddeyle veya sıvıyla teması filtreyi çatlatabilir. Çatlak veya çizikler yüzünden ışık farklı

kırılacağından bu tip filtreler kullanılamaz.

Toz ,diffision etkisi yaratır. İnsan elinde bulunan doğal yağ ile temas ettiğimizde

lekeler oluşur. Bu ve benzeri lekeler de ışığın farklı kırılmasına, ayrıca filtrenin aşırı

ısınmasına farklı genleşmelere ve çatlamalara neden olabilir.

Filtreler, projektör gövdesi çapında, sabit ölçülerde üretilir. Çapı uymayan bir filtre

projektöre takılmamalıdır. Cam filtreler pahalıdır ve bu yüzden çok büyük çaplarda

üretilmez

Cam filtrelerin bir özelliği de, sadece renksiz ve filtre özelliği taşımayan boş cam

şeklinde üretilerek değişik amaçlarla kullanılmasıdır.

Yağmurlu ve rüzgarlı havalarda veya bu şekilde bir efekt yapılacaksa projektörün

önüne bir adi cam veya cam filtre konulmalıdır. Aksi takdirde farklı ısılardan dolayı

projektörün lambası su ile temas ederek patlar veya projektör camı kırılabilir. Tabii ki

takılan bu cam filtrenin ucuz olması gerekir. Kısacası UV filtreyi objektifi korumak için

kullandığımız gibi, cam filtrelerin bir görevi de projektör camını ve lambasını korumaktır.

Boş cam filtrelerini özel cam boyaları ile boyayarak değişik filtre kompozisyonları

oluşturabiliriz. Bu boyaları kullanarak, birkaç rengin bulunduğu filtreler, mozaikler, motifler

ve hayal gücümüzü kullanarak değişik versiyonlar yaratabilmemize olanak verir.

Bu özel cam boyasını da yine filtre üreten firmalardan bulabiliriz. Bu boyalar ile cam

filtre boyandıktan sonra 24 santigrat derecede, 30 dakika içinde kurumaktadır. Uygulamadan

1 - 2 saat sonra rahatlıkla kullanılabilir.

1.1.2. Jelatin Filtreler

Ucuz oldukları için çok tercih edilen filtrelerdir. Bu tip filtreler ısıya dayanıklı

olabilmeleri ve renklerinin değişmemesi nedeniyle polykarbon malzemelerden üretilir.

Pencere kadar geniş alanlarda kullanılabilir.

Polykarbon filtrelerin bölünmesi oldukça zordur. El ile düzgün kesmeye çalışarak

riske girmeye gerek yoktur. Bölmek için filtreler satın alınırken yanlarında bulunan özel

kesiciyi veya bir makas kullanmak gerekir. Polykarbon filtreleri mutlaka tozdan uzak

ortamlarda veya filtre çantalarında saklamak gerekir. Çizildiklerinde, lekelendiklerinde ve

kırılmalarda ortaya çıkan izler ışığı farklı kırar ve filtre çöpe atılır. Filtreleri depolarken

tabakalar arasına ince bir parşomen kağıdı koymak gerekir. Ruloların depolanmasında dik

olarak koymak ve plastik torbalarda su ve nem girmeyecek şekilde ,oda ısısında saklamak

gerekir. Çalışmalar sırasında yanlış bir filtreyi kullanmamak amacı ile her filtrenin üzerine

kod numarası yazılmalıdır.

Polykarbon filtreleri büyük tabakalar halinde camlara, pencere çerçevelerine kapılara

vb. yerlere ışığı dengelemek amacıyla monte etmek mümkündür. Filtrenin tekrar

kullanılabilmesi veya monte edildiği yere zarar vermemek amacı ile özel çift yüzü yapışkan

filtre bantları kullanılmalıdır. Raptiye, zımba makinesi ile yapılan monteler filtreye zarar

verir. Yağmurlu ve rüzgarlı ortamlarda polykarbon filtreler ne kadar sıkı monte edilirse

edilsin hareket edeceğinden yansımalara yol açar ve o bölümde filtre olduğu belli olur.

Polykarbon filtreler, projektör önüne monte edilirken cam filtrelerin takıldığı filtre

çerçevesi kızağına monte edilemez. Projektör ısısının fazla olması filtreyi eriterek, filtrenin

projektör camına yapışmasına, filtrenin sertleşerek kırılmasına ve filtrenin renginin

değişmesine neden olur. Bu yüzden polykarbon filtreler tahta mandal veya ataçla kepenge

ya da filtre çerçevesine takılarak bir akrobat yardımı ile kepenk önüne monte edilir. Aslında

filtre çerçevesi ve akrobat kullanmak filtrenin ömrünü uzatır. Aynı çalışma sırasında

kullanacağımız filtre miktarı 4 - 5 kat azalır. Işık yapım maliyeti düşer.

Jelatin filtreler lambaların üzerine sarılarak, lamba ışığının rengi, yumuşaklığı ve

şiddeti kontrol altına alınabilir. Profesyonel çalışmalarda sıkça yapılan bu uygulama fotoğraf

çalışmalarında da kolayca uygulanabilir.

Jelatin filtreler araba camlarına yapıştırılarak, araba iç ve dış ışık dengesini

sağlayabilir. Araba camının rengini değiştirebilir.

1.1.3. Akrilik Fitreler

Yeni gelişen teknolojilerle birlikte özellikle dış mekanlarda, ıslak, rüzgarlı vb..

ortamlarda kullanılmak üzere akrilik malzemelerden özel filtre üretimleri yapılmaktadır. Bu

plastik tabakalar, polykarbon filtrelerin yol açtığı istenmeyen hareket ve yansımalara nazaran

daha sağlamdır. Kalınlıkları 5mm-15mm arasında değişir. Özellikle uzun süre aynı

mekânlarda çalışılacaksa jelatin filtreler yerine plastik tabakalar tercih edilmelidir.

Soğuk ışık olarak tabir edilen floresan tip projektörlerde renk düzeltme, ışık dağıtma

ve renk filtreleri olarak kullanılmaktadır. Cam filtrelerden ucuz, jelatin filtrelerden pahalıdır.

Ancak özellikle filtreyi ve projektörü rüzgârdan korumak için idealdir. Renksiz olarak

üretilenler bu amaçla kullanılır.

1.1.4. Tel Fitreler

Projektörlerin lamba ve gövdelerinin çok ısındığı düşünülürse, çok uzun süreli

çalışmalarda ve özellikle kapalı mekanlarda jelatin filtreler nem oranlarını koruyamaz ve

çatlayıp kırılmalara veya renk değişimlerine neden olur. Bu nedenle tel filtreler üretilmiştir.

Tel filtreler ışığı üretildikleri malzemenin özelliğine göre değişik oranlarda kırar.

Gözeneklerin iri olması durumunda az, gözeneklerin küçük olması durumunda çok ışık

geçirirler. Işığın kelvin ve lüks derecesine etki etmeyip sadece ışığı dağıtırlar.

1.1.5. Tül Fitreler

Tül filtreler genelde çok büyük alanlarda ışık kesmek veya yumuşatmak amacı ile

kullanılır. Dış mekanlarda çalışırken güneş, kontrol edilemeyen bir ışık kaynağı olarak

çalışmamıza engel oluşturur. Güneşi kontrol edebilmek için dev filtrelere ihtiyaç vardır.

Oysa neredeyse bu kadar büyük cam veya polykarbon filtreler bulmak olanaksızdır. Tüller

bu alanda kullanılır. Geniş bir çerçeve ile tülü kaplayarak geniş alanlara uygulayabiliriz.

Hayal gücümüzü biraz daha kullanırsak, iki balon yardımı ile tülü çok daha büyük alanlarda

kullanabiliriz. Çalışılacak alan ne kadar büyük ise tülü de büyütmemiz gerekir.

Güneşe yaklaşarak filtreden geçen ışığın daha büyük alanlara etki etmesini

sağlayabiliriz. Örneğin; ışık malzemelerini taşıyan tırların üzerinde tül çerçevelerini

tripodlarla yükselterek kullanabiliriz. Bu bir apartmanın çatısından da uygulanabilir. Tül

filtreler diğerlerine göre ucuzdur ve boyutları büyüktür. Tüllerin özel olarak ışık amacıyla

üretilenlerinin haricinde pratikte evlerde kullandığımız perde tülleri de kullanılabilir. Işık

kesme özelliğine gelince, aslında evlerimizde tülü kullanıyoruz ve buradan inceleyebilirsiniz.

Tülün gözenekleri sık olursa ışığı daha fazla kıracağından gölgeler azalır, gözenekleri

büyüdükçe ışığı daha az kırar ve yumuşatır. Beyaz renkli tüller ışığı daha az, siyah renkli

tüller daha çok kırar ve geçirmez. Renkli tüller kendi rengini geçirip diğer renkleri sadece

gözeneklerinden geçireceği için renk sıcaklığına etkili olabilir. Bu durumlarda önceden

kelvinmetre ile ölçümler yaparak kullanmamız gerekir.

1.2. Işık Geçirme Özelliklerine Göre Filtreler

Işığın üç temel özelliğinden yararlanılarak üretilen filtreler, ışığı geçirirken ışık

üzerindeki etkileri göz önüne alınarak üretilir. Projektörlerin, ışık kaynaklarının, güneşin

veya pencerenin önüne konularak kullanılabilir. Işık filtreleri bu nedenle özel üretilmekte ve

fiyatları pahalı olmaktadır.

1.2.1. Renk Düzeltme Filtreleri

Görüntü elde etmek amacıyla kullandığımız ışığın ve sonuçta kaydettiğimiz

görüntünün ortamdaki renkleri doğru olarak yansıtması gerekir. Eğer siyah-beyaz

çalışmıyorsak veya özel bir efekt istenmiyorsa, bu teknik doğrudur. Kaydettiğimiz görüntüde

bir devamlılık söz konusu ise, bu drama veya belgesel çalışmalar olabilir, görüntü

bütünlüğünde renklerin birbirine uyması gerekir. Bu amaçla kullandığımız ışık

malzemelerinin renkleri doğru yansıtması amacıyla renk düzeltme filtreleri üretilmiştir.

Elektronik kameralarda beyaz ayarı ile, film kameralarında ve fotoğraf makinelerinde

kullanılan film ile ortamdan gelen ışığın geneli ayarlansa bile projektörlerden tek tek gelen

veya ortamdaki ışık kaynaklarından gelen ışıklar renk düzeltme filtreleriyle ayarlanmak

zorundadır

Dünyada standart olarak gün ışığı ve tungsten film olmak üzere iki tip renkli film

üretildiğine ve bu filmlerden tungsten olanı 3200 Kelvin, gün ışığı olanı 5600 Kelvin

dereceye sabitlendiğine göre; bütün ışıkları da bu sabit değerlere ayarlayabiliriz.

Örnek: 5600 Kelvin sıcaklığında ışık veren bir gün ışığı projektörü ile 3200 Kelvin

derecelik tungsten filme ışık yapıyorsak, bir renk düzeltme filtresiyle 5600 Kelvin'i, 3200

Kelvin'e dönüştürebiliriz.

. Mavi Renk Düzeltme Filtreleri

Bu filtreler mavi renkte oldukları için isimleri renklerinden gelmektedir. Genelde

tungsten ışık veren projektörlere uygulanarak 3200 Kelvin derecedeki ışıklarını 5600

Kelvin'e çıkartmak amacıyla kullanılır.

Filtre Cinsi Uluslararası Karşılığı Işık Geçirme Oranı

Tam Mavi CTB % 36 3200 > 5500 K°

3/4 Mavi 3/4 CTB % 41 3200 > 4700 K°

1/2 Mavi 1/2 CTB % 52 3200 > 4100 K°

1/3 Mavi 1/3 CTB % 64 3200 > 3800 K°

1/4 Mavi 1/4 CTB % 74 3200 > 3500 K°

1/8 Mavi 1/8 CTB % 81 3200 > 3300 K°

2 Mavi 2 x CTB % 10 3200 > 10000 K°

. Turuncu Renk Düzeltme Filtreleri

Bu filtreler turuncuya yakın bir renkte oldukları için bu ismi almıştır. Bu rengi tarif

ederken yabancı ülkelerde amber, ülkemizde soğan kabuğu deyimlerini duyabilirsiniz. Genel

olarak gün ışığı projektörlerinden gelen 5600 Kelvin derecelik ışığı tungsten filmlerde

kullanmak için üretilmişlerdir. Belirli oranlarda renk ısısını değiştirmek gerektiğinden,

çeşitleri vardır.

Filtre uygulandığında ışık kaynağından gelen ışığın bazı renkleri geçirilir bazı renkler

ise belirli oranlarda tutulur, bu nedenle ışığın tamamı filtreden geçemez. Projektörden veya

ışık kaynağından gelen ışığın şiddeti de düşer. Bu durum diyaframa etki edeceğinden

özellikle gündüz dahili mekanlarda çalışırken camlara uygulayacağımız CTO tipi turuncu

filtreler yardımı ile tungsten ortamlarda çalışabiliriz.

Filtre Cinsi Uluslararası Karşılığı Işık Geçirme Oranı

Tam Turuncu CTO % 36 5600 > 3200 K°

3/4 Turuncu 3/4 CTO % 47 5600 > 3300 K°

1/2 Turuncu 1/2 CTO % 58 5600 > 3500 K°

1/3 Turuncu 1/3 CTO % 73 5600 > 4100 K°

1/4 Turuncu 1/4 CTO % 81 5600 > 4700 K°

1/8 Turuncu 1/8 CTO % 92 5600 > 5000 K°

2 Turuncu 2 x CTO % 23 5600 > 1250 K°

1.2.2. Doğal Yoğunluk Filtreleri

Işık kaynağından gelen ışığın renk ısısını ( Kelvin derecesini ) değiştirmeden, sadece

şiddetini ( Lüks değeri ) değiştirmeye yarayan filtrelerdir. Renge etkisi yoktur. Işığın fazla

geldiği durumlarda bir ND filtre ile şiddetini belirli oranlarda değiştirebiliriz. Bu amaçla

ND3, ND6, ND9 olmak üzere değişik ND filtre çeşitleri bulunur.

ND3-1 stop, ND6-2 stop, ND9-3 stop oranında ışık şiddetini düşürür. ND filtreler ışık

şiddetine etki ederken ışığın yönüne etki etmezler. Bu özellik projektörün kepenklerini

kullanarak ışığı kontrol edebilme özelliğini sağlar. Projektörün gölgesi filtreye rağmen yine

tektir.

Örnek: 2000 W gücünde, 3200 Kelvin sıcaklığında ve 4 diyafram ışık veren bir

projektörün önüne ND3 filtre koyarsak, Kelvin değeri değişmez ancak verdiği ışığın

diyafram değeri 1 stop yani 2,8 diyaframa iner.

Filtre Cinsi Işık Geçirme Oranı Diyaframa Etkisi

ND 1.5 % 70 1/2 Stop

ND 3 % 50 1 Stop

ND 6 % 25 2 Stop

ND 9 % 12 3 Stop

1.2.3. Işık -Yumuşatıcı Filtreler

ND filtreler ışık şiddetine etki ederken ışığın yönüne etki etmez. Difüzyon filtreler ise

bir yönden gelen ışınları üretilme özelliklerine göre birçok parçaya ayırıp yayar. Bu yüzden

ışık bir yönden değil, projektörün bulunduğu alandan ama birçok yönden geliyormuş gibi

etki yapar.

. Buz Filtreler

Işık kaynağından gelen ışın sayısı artacağından yüzlerce gölgesi olacaktır, ancak her

yönden gelecek yansımalar ile bu gölgeler birbirini yok edecektir. Filtrenin bu özelliğinden

yararlanılarak sert ışık kaynaklarından oluşan gölgeleri yumuşatarak objelerin çok yumuşak

gölgeler ile görünmesini sağlayabiliriz.

1.2.4. Özel Filtreler

Bazı durumlarda aynı anda birçok filtreyi kullanmamız gerekir. Bu amaçla birden

fazla işe yarayan kombine filtreler üretilmiştir. Filtreler ışığı kırar, ışığı kırarken aynı

zamanda ışığın özelliklerini de değiştirir. Işığın lüks değerine yani şiddetinin düşmesine

neden olur. Tek bir filtrede iki özellik bulunması ile iki ayrı filtrenin kullanılması durumunda

fark vardır. İki filtrenin kullanılması ışık şiddetini daha çok düşürür. Bu nedenle kombine

filtreler daha avantajlıdır. Kombine filtreler, herhangi bir filtreden daha pahalı ama iki

filtreye göre daha ucuzdur. Kombine filtreleri kullanmak daha pratiktir ve ışık yapımı

süresini azaltır.

En çok kullanılan, renk düzeltme filtreleri ve doğal yoğunluk filtrelerinin veya renk

düzeltme filtreleri ile diffision filtrelerin kombinesidir.

Bu kombinelere isim verilirken 85 ND ( 85 filtre + Doğal yoğunluk filtresi ) veya

Daylight Blue Frost ( Gün ışığı buz mavi ) ( Buz mavi diffision filtresi + Tam 80 ) değerleri

baz alınarak isim verilmektedir.

85 ND 3, 85 ND 6, ND Frost, Daylight Blue Frost, Kozmetik Filtreler, kombine

filtrelere örnek olarak verilebilir. Özel amaçlar ile üretilmiş kombine filtreler de mevcuttur.

. Kozmatik Filtreler

Kozmetik filtreler insan vücudu, portre, yakın yüz, nü, veya insan vücudunun detay

çalışmalarında kullanılır.

İnsan vücut renkleri arasındaki farklılık durumlarında, özellikle makyaj

yapılamayacak kadar kısa zamanlarda veya makyaj yapılacak alanın büyüklüğü nedeniyle

ışığın rengini değiştirerek daha kolay renk tonlamaları sağlanır. Bu şekilde ten renginde

eksik olan renkler tamamlanır veya aşırı renkler kontrast renkler ile yumuşatılır. Kozmetik

filtreler difüzyon ve renk filtrelerinin karışımı, yani kombine filtrelerdir. Difüzyon etkisinden

dolayı ışığı dağıtır ve vücut üzerinden sert yansımamasına neden olur. Bu etki vücut

üzerindeki çizikleri ameliyat izlerini veya yapılan efekt makyajlarının hatalarının fazla

görünmemesine neden olur.

. V Filtreler

UV filtreler projektörün lambasından direk olarak veya aynasından yansıyarak gelen

zararlı ışınları absorbe eder. Uzun süre projektör ışığı altında çalışan insanlarda meydana

gelecek zararları en aza indirir.

İnsan gözü, Ultra Viole ışınları göremez. Ancak UV ışınlar her ışık kaynağından

yayılmaktadır. Filmler ve elektronik kamera görüntüsü üzerinde istenmeyen etkilere neden

olabilir.

UV filtreler jelatin şeklinde rulo olarak da üretilir ve pencerelere, lambalara takılarak

ışığın UV etkisini yok eder.

. Floresan Filtreler

HMI olarak isimlendirilen lambalar, gün ışığı projektörleri ile takip spotlarında

kullanılan lambalar floresan ışık vermektedir. 5500-5600 Kelvin dereceye göre ayarlanmış

bu lambaların bir süre çalıştıktan sonra verdikleri ışığın özelliğinde değişiklikler meydana

gelmektedir. Bu değişiklik bazı renklerin, özellikle yeşil ve mavinin azalması şeklinde

görülmektedir. Aynı zamanda tabii ki ışık şiddetlerinde de belli miktarlarda düşme

gözlemlenecektir. Bu durumda floresan filtreler kullanarak ışığın karakterini ölçüm

standartlarına çıkarabiliriz.

Azalan rengi, renk metre ile tespit ederek o rengi floresan filtreler ile takviye

ederiz.Floresanlar ile bina aydınlatmalarında, büro, ev hastane gibi ışığın yoğun olmasının

istendiği yerlerde karşılaşabiliriz. Hatta dar ve projektörlerin gizlenemediği koridorlarda,

sanki o koridorun doğal aydınlatmasıymış gibi özellikle floresanlar monte ederiz. Ancak

kullanılan bu floresan lambalar daha çok yeşil ışık vermektedir. Aslında beyaz gibi görünen

ışığın içinde daha çok yeşil vardır ve diğer renkleri de yeşil tonlara döndürür. Elektronik

kameralarda beyaz ayarı ile kurtarabiliriz ancak film çalışmalarında bu rengi düzeltmemiz

gerekmektedir. Bu nedenle floresan filtreleri kullanmamız gerekir. Bu amaçla üretilen

floresan filtrelerin özellikleri tabloda verilmiştir.

Filtre Cinsi Uluslararası Karşılığı Dönüştürme Oranı

Yeşil Değeri

Sert + Yeşil Tough Plus Green % 76 30 M

Sert 1/2 + Yeşil Tough 1/2 Plus Green % 90 15 M

Sert 1/4 + Yeşil Tough 1/4 Plus Green % 92 7.5 M

Sert 1/8 + Yeşil Tough 1/8 Plus Green % 93 3.5 M

Filtre Cinsi Uluslararası Karşılığı Dönüştürme Oranı

Magenta Değeri

Sert + Magenta Tough Minus Green % 55 30 G

Sert 1/2 + Magenta Tough 1/2 Minus Green % 71 15 G

Sert 1/4 + Magenta Tough 1/4 Minus Green % 81 7.5 G

Sert 1/8 + Magenta Tough 1/8 Minus Green % 88 3.5 G

. Renk Filtreleri

Üretilen lambaların özelliklerine göre sabit renk ısılarında ışık verdiklerini

biliyorsunuz. Işığın rengini doğada bulunan diğer renklere dönüştürmek amacıyla renk

filtreleri üretilmiştir. Özellikle çalışacağımız ortamın veya bir bölümünün rengini

değiştirerek çeşitli efektler yapabiliriz. Hayal dünyaları yaratarak, insanların doğada

görmediği suni ortamlarda çalışabiliriz. Konser çalışmalarını görsel gösterilere dönüştürerek

müziğe vurgu katıp canlılık kazandırabiliriz.

Sanatsal anlamda olduğu gibi felsefi anlamda da renklerin, insan beynine ve düşünce

sistemine etkisi vardır. İnsanın bu psikolojisine etki etmek için renkleri kullanabiliriz.

. Beyaz: Saflık, temizlik, adalet, masumiyet, azamet, iyilik

. Siyah: Kötülük, bilinmeyen, kirlilik, suçluluk

. Mavi: Soğukluk, boşluk, hüzün

. Kırmızı: Kan, cinayet, korku, aşk, vahşilik

Diğer renkleri bu psikolojik etkiler anlamında örneklerseniz, renklerin insan

üzerindeki etkilerini kullanarak çalışmalar yapabilirsiniz.

Değişik firmaların ürettikleri katalog değerleri ve numaralarına göre yüzlerce renk

filtresi vardır. Renk filtrelerinden iki tanesini üst üste uygulayarak değişik renk kombinası

oluşturabilirsiniz.

2. REFLEKTÖRLER

Işığı yönlendirmek amacıyla kullandığımız malzemelerdir. Reflektörler sayesinde sert

ışığı yumuşattığımız gibi belirli bir noktaya veya ışığı dağıtarak daha çok alana

yönlendirebiliriz.

2.1. Reflektör Çeşitleri

Çelik çerçeveli kumaş reflektörler katlandıklarında az alan kaplarlar ve hafif

olduklarından her yere taşınabilir. Özel bir kumaştan üretilmiş. Işığı yansıtan bu kumaş

yüzeylerin iki yüzü farklı ve değişik yansımaların sağlanabileceği şekilde üretilebilir. Işığın

renk ısısını değiştirmek veya geldiği gibi yansıtmak mümkündür.

Uzak mesafelere projektör taşımak yerine reflektörleri taşıyarak daha kolay ışık

yapabiliriz. Üretici firmalar tarafından özel olarak üretimi yapılan portatif metal çerçeveleri

kullanarak büyük yüzeyler elde edilmektedir. Şeffaf filtrelerin bu çerçevelere monte

edilmesiyle ışığı yumuşatarak yönlendirmek mümkün olur.

Özellikle dış mekan çalışmalarında güneş ışığını büyük alanlara yansıtmak için dev

reflektörlere ihtiyaç duyulur. Bu reflektörleri ağırlığından ve rüzgarda sallanacağı

düşünülerek kontrol etmek için mekanik düzenler de üretilmiştir.

2.1.2. Gobo Reflektörler

Özellikle fotoğraf çalışmalarında küçük objelere ışık yaparken kontrolü kolaylaştıran

reflektörler üretilmiştir. Daha küçük alanlara ışık yansıtmak için gobolar üzerine monte

edilebilen reflektörler yeterlidir. Gobo şeklindeki reflektörler çift taraflı ve ışığın renk ısısını

değiştirebilen reflektörler şeklinde çok amaçlı üretilmektedir.

Bu tip reflektörleri kendimiz evde üretebiliriz. Alüminyum folyo ile bir kartonu

kaplayarak gümüş yüzeyli bir küçük reflektör üretilebilir.

2.1.3. Tabaka Reflektörler

Tabakalar şeklinde filtre üreticileri tarafından üretilen reflektörler, ışığı değişik

açılarda yansıtabilmeleri ve ışık yansıtma şiddetini değiştirebilmek için farklı malzemelerle

üretilmektedir.

Bu tip reflektörler sayesinde ışık rengini değiştirmek de mümkündür. 3200º Kelvinlik

bir ışığı daha yüksek kelvin derecelerinde yansıtmak veya aynı renk ısısında yansıtmak, daha

düşük renk ısısında yansıtmak amacıyla reflektör yüzeyleri filtre özelliği gösteren

malzemelerle üretilmektedir.

Düşük güçlü ışık kaynaklarını ve flaşları yansıtmak amacıyla şemsiye şeklinde

reflektörler üretilmiştir. Şemsiye parabolünün içine yönlendirilen ışık iyice dağılarak ve

yumuşayarak parabolü yönlendirdiğimiz açıda dışarı çıkar, böylece lokal alanlara ışığı

yansıtmak mümkün olur. Şemsiyeler kolay taşınabilen ve kurulabilen malzemelerdir. Işık

ayakları ve kelepçeler yardımıyla şemsiyeleri istediğimiz yükseklikten ve açıdan kullanmak

mümkündür.

2.1.4. Aktüel Reflektörler

Özellikle fotoğraf çalışmalarında küçük objelere ışık yaparken kontrolü kolaylaştıran

reflektörler üretilmiştir. Daha küçük alanlara ışık yansıtmak için ayaklar üzerine monte

edilebilen kumaş reflektörler yeterlidir. Gobo şeklindeki reflektörler çift taraflı ve ışığın renk

ısısını değiştirebilen şekilde çok amaçlı üretilmektedir.

Bu tip reflektörleri taşımak kolaydır. Kurulması pratiktir, hafiftir ve küçük bir ayak veya

kelepçe ile her yere monte edilebilir. Ayak veya kelepçe kafasına özel olarak üretilmiş akrobat

kol ile monte edilirlerse her yöne döndürülebilir.

Günümüzde çok modern projektörler üretilmektedir. Bu projektörlerin hareket, denge, ağırlık ve güvenlik özellikleri artırılmakta elektronik devreler ile değişen voltajlarda sabit renk ısılarında ışık vermeleri sağlanmaktadır. Profesyonel bir projektörün, ışıkçıya bazı özellikleriyle yardımcı olması gerekir.

2.2. Reflektör Kullanım Tekniği

Yağmurlu havalarda şemsiye kullanan bir kişinin, şemsiye altında yüzünün ışıksız

kalması durumunda flaş veya bir projektörü direk olarak konuya uygulamak yerine reflektör

kullanmak daha iyi sonuç verir. Çevreden gelen ışığı fazla dağıtmayan çerçeveye monte

edilmiş geniş bir reflektör ile kolayca karanlıkta kalan yüzü aydınlatabiliriz. Aynı durum

geniş şapkalar kullanan bayanlara veya kep giymiş kişilere de uygulanabilir.

Deniz kenarında çalışırken çevreden yansıyan ışık denizin ve gökyüzünün çok parlak

olması çalışacağımız konunun karanlık kalmasına neden olabilir. Güneşten yanık bir tenli

biri veya zencilerle çalışmak ise projektör kullanmadan imkansızdır. Plaja enerji çekerek

projektör taşımak yerine reflektörler daha pratik ve zahmetsiz bir ışık kaynağıdır. Birkaç

çerçeve reflektör ile bir stüdyo bile kurulabilir. Direk gelen ışığı engelleyip yansıyan ışıklarla

çalışmak akıllıcadır. Ancak bu şekilde ışığı kontrol altına alabiliriz.

Ağaç altında veya gölge bir alanda çalışırken çevreden yansıyan ışık çekilen konunun

aydınlanmasına yeterli olabilir. Ancak sanatsal anlamda üç boyutlu ve karakterli bir ışık yapmak istiyorsak ve özellikle konu bir insan ise küçük bir reflektör ile yüzün bir tarafına güneş ışığını yansıtabiliriz. Böylece hem konunun homojen aydınlanmasını engelleriz hem de ışığı biraz daha artırarak diyaframa etki edebiliriz. Bu amaçlarla küçük aktüel tip

reflektörler üretilmiştir.

2.2.2. Dâhili Mekânlar

Stüdyo çalışmalarında projektörlerin tavandan sarkmaları üst açıdan ışık vermelerine neden olmaktadır. Kameranın alt açıdan çekim yapması durumunda ise ışığın reflektörlerle yansıtılarak karanlıkta kalan veya çok loş bölgeleri yumuşatması sağlanır. Fotoğraf stüdyolarında özellikle reflektör tercih edilmektedir. Bu sayede yumuşak ışıklar ile objeyi sarmak mümkündür.

Stüdyolarda çerçevelere monte edilen reflektörlerin haricinde şemsiye tipindeki reflektörler de sıkça kullanılır. Yarı geçirgen şemsiyelerin üretilme özelliklerine göre ışığın bir kısmını yayarak, geçirme kullanılarak, projektörlerin önlerine konularak, projektör ışığının sert etkilerinden kurtulmak mümkün olur.

Daha hassas çalışmalarda veya küçük objelere, maketlere ışık yaparken gobolara

monte edilen reflektörler ışığı daha rahat kontrol etmemizi sağlar. Stüdyoda çalışırken

projektör ve reflektörlerle mükemmel sonuçlar alınabilir. Reflektörleri yerinde ve zamanında

kullanmak gerekir. Bu tecrübeyle ve deneme yanılma yöntemiyle sağlanabilir. Profesyonel

ışık yapımında bir gerçek vardır ki bu ışığı yapan kişinin ışığın şiddetini ve rengini tam

olarak kontrol altında tutabilmesi ve gözüyle etkilerini görebilmesini gerektirir. Bu nedenle

flaşlar ile çalışmak yerine ışığı görebileceğimiz bir düzende ışık yapmak daha uygundur.

Reflektörler bize bu imkanı verir.

Pratik olarak evlerde reflektör yapmak ve ucuza mal etmek isterseniz bir karton üzerine alüminyum folyo kaplamak çözüm olabilir.

Kartona alüminyum folyoyu yapıştırırken buruşturarak değişik yansımalarda reflektörler üretilebilir. Reflektörün daha az yansıtmasını isterseniz üzerine pudra serpin bu yöntem ışığı daha az yansıtacaktır. Kartonun iki yüzüne değişik yansıtan reflektörler yapıştırınız. kullanım sırasında alternatif sağlayacaktır. Bu reflektörü çantanızda taşıyacak büyüklükte yaparak her yerde kullanabilirsiniz. Beyaz ve parlak yüzeyli kartonlar da ışığı yansıtır ve işinizi görebilir. Evlerde makro çalışmalarında özellikle beyaz kağıt kullanmaya çalışınız. Küçük bebekleri flaşla çekerseniz korkarlar reflektör daha iyi sonuç verecektir.

2.2.3. Reflektör Katlama

Aktüel tip kumaş reflektörler kullanımın kolaylaşması amacıyla daire, oval şeklinde üretilir. Bu

şekildeki bir kumaşı düz bir satıh oluşturacak şekilde tutmak zordur. Bu nedenle çemberin etrafına çelik bir tel konularak bu telin tam bir daire oluşturulması sağlanmıştır. Dairenin çapı ne kadar büyük olursa reflektörü taşıma ve saklama problemi de o kadar büyür.

Fakat bu özel bir katlama sayesinde kolaylaşmaktadır. Çelik tel 3 eşit parçaya bükülerek ve katlanarak daha küçük bir daire oluşturulmaktadır. Bu küçük çemberi reflektörün kabına sokarak taşımak kolaydır. Reflektörü kullanacak kişinin büyük çemberi küçültmesini de bilmesi gerekir. Bu hem paketlerken hem de rüzgarlı havalarda çalışmanın durduğu sırada acil toplamalarda gereklidir.

Reflektörü bu şekilde toplamanın birkaç yolu vardır. En sık kullanılanı ise büyük çemberi ortasına denk gelen iki kenarından tutarak aynı yönde çevirmektir. Bu çevirme çelik teli bükerek üç eşit daire şeklinde katlamayı sağlar.

Bir yöntem de yine çemberin iki kenarından tutup kenarları birbirine yaklaştırmaya

çalışmaktır. Çember kenarları tam birbirine yaklaşırken katlanır ve üç eşit parçada küçük

daireler oluşturur.

2.2.4. Strafor

Işığı yumuşatarak yansıtmak amacıyla kullanılmaktadır. Çok ucuz bir malzemedir.

Hafif malzeme olduğu için her yere taşınabilir ve monte edilebilir. Straforları birbirine

ekleyerek çok büyük yansıtıcı alanlar yaratılabilir.